Albeda zorgcontract ‘De sleutel zit in het contact met de cliënt’
Albeda zorgcontract ‘De sleutel zit in het contact met de cliënt’
Veel zorgmedewerkers lopen vast in het omgaan met cliënten met complex gedrag. Albeda zorgcontract ontwikkelde een training om het contact met de cliënt te verbeteren: ‘Verdieping basishouding en omgaan met cliënten met een complexe zorgvraag'. Met succes, vertelt docent en trainer Wanda Gonggrijp: “Als één team de training heeft gevolgd, krijgen we regelmatig de vraag om meer teams te scholen.”
De complexiteit in de zorg neemt toe. Mensen wonen langer thuis en worden in de VVT opgenomen met zwaardere problematiek zoals dementie of chronische psychiatrische problemen. Daarbij hebben ze naast de hoofddiagnose vaak nog één of meer andere (chronische) aandoeningen. Ook overbelaste mantelzorgers en ontwrichte gezinssituaties maken het werk van zorgverleners ingewikkelder. Met als gevolg dat situaties soms uit de hand lopen, of dat het team vastloopt in het contact met cliënten. Een andere manier van begeleiden
Dat ligt niet zozeer aan een gebrek aan kennis, ziet Wanda, die ook een achtergrond heeft als psychiatrisch verpleegkundige en haptonoom. “Verpleegkundigen, verzorgenden en helpenden weten wel wat de ziektebeelden betekenen. De sleutel zit in het afstemmen en verbinden met de cliënt, dus daar richt de training zich met name op. Als mensen met een beschadigd brein voelen geen eigen regie meer te hebben, niet meer kunnen vertellen wat er aan de hand is of wat ze voelen, hoe maak je dan contact? Dat vraagt een specifieke manier van benaderen.”
Wanda gebruikt de metafoor van de ijsberg: “De top van de ijsberg is het gedrag dat je ziet – maar wat zit daaronder? Die ander is meer dan zijn ziektebeeld en heeft een heel leven achter de rug. Met werk, gezin, trauma of onverwerkte rouw. Als je de achtergrond weet, zijn drijfveren kent, dan kun je het gedrag beter begrijpen. Als zorgverlener level je naar het niveau van de cliënt; dat is de basishouding."
Goed contact vraagt niet alleen inzicht in de ander, maar ook in jezelf. “Wie ben ik, hoe gaat het met mij op dit moment en hoe maak ik contact? Gelooft de ander mij en kan hij mij vertrouwen? Ik gebruik ook de metafoor van de zorgverlener als prothese. Als de cliënt iets niet meer kan, vul jij dat aan, zodat de cliënt gesteund wordt in dat deel waar hij kwetsbaar is. Hierdoor versterk je de eigenwaarde van de cliënt. Dit betekent dat je de cliënt goed moet kennen en duidelijk moet zijn in je benadering: oprecht, transparant en authentiek.
Haptonomie als smeerolie
"Haptonomie is de basis en smeerolie van dat proces," zegt Wanda. “Door oefeningen leren deelnemers hoe ze zichzelf meenemen in het contact, hoe ze afstemmen op de ander, en wat het betekent als dat niet lukt: ligt dat aan de cliënt of aan mij?” De oefeningen worden toegespitst op de praktijk van de deelnemers. “We werken met casuïstiek vanuit de praktijk van de deelnemers zelf; de theorie wordt toegespitst op hun cliënten. Het is altijd maatwerk.” En zo ervaren zij dat ook, ziet Wanda: “Deelnemers reageren enthousiast: 'Ik werk hier al twintig jaar en dacht dat ik mijn cliënt kende' en ‘Ik heb geleerd hoe het komt dat ik moeite heb met het gedrag van mijn cliënt en heb handvaten gekregen hoe het anders kan.’"
Aanpak en opzet: leren in de praktijk
De training bestaat uit zes tot acht dagdelen. Wanda geeft de training samen met collega Lies van der Hoff, ook docent, trainer en haptonoom. Trainingen worden soms als open inschrijving gegeven maar meestal op locatie bij de organisaties: in de VVT, ziekenhuizen en penitentiaire inrichtingen. De organisaties zijn enthousiast: Als één team de training heeft gevolgd, komen de teamleiders regelmatig met de vraag om meer teams te scholen. “Ze zien de veranderingen in hun teams, en willen graag dat ook andere zorgmedewerkers de cliënten vanuit dezelfde basishouding bejegenen.”
Ook in uw organisatie? Gunt u uw zorgmedewerkers en cliënten ook een zorgverlening op basis van begrip en vertrouwen? Neem contact op met Albeda zorgcontract voor een training op maat.
Medewerkers van Salios volgen de training ‘Verdieping basishouding en omgaan met cliënten met een complexe zorgvraag'. Afdelingsmanager Hermien Klunder ziet het effect: “Bewoners zijn gelukkig en de collega’s kunnen het dragen met elkaar.”
‘Ik merk dat er meer rust komt op de afdeling’
“Onze 36 bewoners zijn jonge mensen met dementie. Vaak zien we een dubbel beeld, met een achtergrond van verslaving of autisme, dat maakt het moeilijk. Als je hen niet op de juiste manier benadert, krijg je eigenlijk geen contact. Dan komt er onbegrepen gedrag naar boven, dat zich kan uiten in agressie of andere onwenselijke gedragingen.”
“Met Albeda zorgcontract hebben we gekeken wat de behoefte was op de afdeling. Zo hebben we samen de training vormgegeven. Medewerkers konden daarover meepraten; op hun verzoek is bijvoorbeeld familieparticipatie toegevoegd.”
Inmiddels hebben twee groepen de training gevolgd. Dat is heel goed bevallen. Ik zie professionals staan die weten wat ze moeten doen en hoe ze iemand moeten benaderen. Bewoners willen gelijkwaardigheid voelen, en wij moeten ons bewust zijn wat zij voelen. Dat heeft te maken met hoe je binnenkomt, dat je niet meteen een oordeel hebt, dat je verder kijkt. Dan krijg je contact, begrijp je ze beter en voelen zij dat ze begrepen worden. Dat zie ik terug in het gedrag van bewoners; ik merk dat er meer rust komt op de afdeling.”
“De kwaliteit van de zorg is hoog op onze afdeling, mede dankzij opleidingen. We hebben een meneer van 51, met jongvolwassen kinderen. Hij heeft nog zo veel om voor naar huis te gaan, maar kon ineens niet meer thuis wonen. Als ik zie hoe hij hier aardt, terwijl hij zoveel heeft achtergelaten – dan moet hij zich wel prettig voelen hier.”
“Bewoners zijn gelukkig en de collega’s kunnen het dragen met elkaar. De training draagt ook bij aan een eenduidige benadering. We hebben 86 medewerkers, als die het allemaal op hun eigen manier doen, geeft dat ruis en onrust. Daarom gaan we er ook mee door, we willen dat zo veel mogelijk mensen op de afdeling geschoold zijn.”
Is dit artikel interessant voor iemand in uw netwerk? Deel gerust!